काठमाडौं:
हिमालको काखमा शिर उचालेकाजस्तै देखिने, बादल सधैँ छुँदै हिँड्ने, आकाशसँग कुरा गर्ने त्यो भूमि — हुम्ला।
नेपालका सबैभन्दा कठोर तर सबैभन्दा पवित्र भू–भागमध्ये एक। त्यहीँ जन्मिएका थिए —जुन मानिसलाई आज नेपालले नेता भन्छ,कर्णालीले आधार भन्छ,र हुम्लाले छोरो भन्छ—गोरखबहादुर बोगटी।
यो लेख उनी कसरी नेता बने भन्ने मात्र होइन,किन त्यस्ता बने भन्ने भावनात्मक यात्रा हो।
१. जन्मभूमि : जहाँ कठोरता र माया एउटै धागोमा गाँसिन्छन् हुम्लामा बोगटीको बाल्यकाल “खेलौनाको सम्झना” होइन,अभावसँगको संघर्षको कथा हो।
- चिसो हावा,
- बर्फले ढाकिने पाखा,
- घण्टौँ हिँडेर विद्यालय पुग्नुपर्ने बाटो,
- अनि कहिलेकाहीँ स्कुलबाट फर्कँदा भोकै पेट।
त्यही ठाउँमा उनले सिके—“जीवनको कठिनाइसँग रिसाएर होइन, संगै बसेर मात्र परिवर्तन हुन्छ।”हुम्लाले उनलाई दुई कुरा दियो—कठोर शरीर, र नरम मन।
यही संयोजन मानिसलाई “नेता” बनाउन पर्याप्त थियो।
२. परिवार र बालपन : सादगीको बीउ त्यहीँ रोपियो बोगटीको परिवार सम्पन्न थिएन तर परिवारमा अभावभन्दा ठूलो “समानता” थियो जहाँ खानालाई भाग लगाइन्थ्यो,कामलाई सम्मान गरिन्थ्यो,र सफलतालाई अहंकारले होइन,श्रद्धाले नापिन्थ्यो त्यो वातावरणले उनलाई बनायो—सोझो, विनम्र, र आत्म–नियन्त्रित बचपनदेखि कै त्यो स्वभाव आज पनि परिवर्तन भएको छैन उनको जीवनशैली साधारण मात्र होइन,उनी साधारण नै हुन रुचाउँछन्।
३. विद्यार्थी जीवन : पहिलो विद्रोह ‘आन्दोलन’ होइन, ‘नेतृत्व’काठमाडौँ आएका उनीपहिलोपटक भीडमा हराएझैँ महसुस गर्थे तर भीडभित्र हराउने होइन,त्यो भीडलाई बुझेर संगठित गर्ना बोगटीको जन्मसिद्ध क्षमता रहेछ !
अनेरास्ववियुमा उनको प्रवेश“कसैको सिफारिस” बाट होइन—उनका व्यवहार,विचार,र अनुशासनले खोलेको ढोका थियो।उनी भाषण कम गर्थे,काम धेरै गर्थे।धेरै नेताले “कसरी बोल्ने?” सिकाउँथे,तर बोगटीले “कसरी सुन्ने?” सिके यही कारण,उनी लोकप्रियता होइन,विश्वास बटुल्दै अघि बढे।
४. हुम्लाबाट संसदसम्म : भूगोल जित्ने मान्छे, मन जित्न सहज
२०५६ सालको चुनाव…कर्णालीमा जनताले धेरै सपना देखेका थिए तर पूरा पारिदिने मान्छे थोरै थिए बोगटी गाउँ–गाउँ घुम्थे—लुगा पहिरन फरक थिएन,चाल–ढाल पनि त्यही,तर आँखा भने फरक हुन्थ्यो—आशाका आँखा लोग्ने मान्छे होस् वा बुढीआमा,उनले प्रत्येकलाई एकै भाषा बोले—सादगी र माया त्यसैले हुम्लाले उनलाई“हामीमध्ये एक” भन्दै सांसद बनायो सांसद भएपछि पनि उनीपहिलेझैँ नै माटोमै बस्ने मान्छे भए संसदको कुर्सीसँग उनको व्यवहार बदलिँदैनथ्यो उनी अझै पनिकाठको कुर्सीमा बसेझैँसरल र विनम्र देखिन्थे!
५. नेकपा एमाले भित्र उदाएको एउटा स्थिर नाम :समय बित्दै जाँदा नेकपा भित्र गोरखबहादुर बोगटी “पद खोज्ने नेता” नभएर जिम्मेवारी पूरा गर्ने आधारस्तम्भ बने।
- कर्णाली प्रदेश अध्यक्ष
- कर्णाली इन्चार्ज
- केन्द्रीय स्थायी कमिटी सदस्य
यी पदहरू पदका रूपमा मात्र होइन,विश्वासका प्रमाण हुन्।उनको कामको शैली—चिल्ला कार्यालय होइन,घाँस–दाउराको बाटो हुँदै कार्यकर्ताको घर–घरमा पुग्ने यही कारण उनलाई कर्णालीमा आँधीजस्तै लोकप्रिय मानिन्छ।
६. जीवनशैली : बाहिरी सरलता, भित्री सम्पत्ति
यदि कुनै एक शब्दमा बोगटीलाई वर्णन गर्नुपरे—“सादगी”उनको जीवनशैली—
- महँगो गाडी छैन
- भव्य घर छैन
- अनावश्यक खर्च छैन
- सुरक्षा घेरो छैन
- नेतृत्वको अभिमान त झनै छैन
धेरै नेताहरु पदसँगै पटकपटक घर–जग्गा जोड्छन्,तर बोगटीले जोडेको भने माया, विश्वास र आदर्श मात्रै हो उनलाई नजिकबाट चिनेका कार्यकर्ताले भन्छन्—“उनी नेताजस्तो होइनन्,एक साधारण शिक्षकजस्तै लाग्छन्।”
७. राजनीतिक दर्शन :जनतालाई चिन्नु नै राजनीति बोगटीका लागि राजनीति कुनै कागजी सिद्धान्त होइन उनका केही मुख्य सोच—
- राजनीतिक सफलताभन्दा मानवीयता ठूलो।
- भूगोल जित्नुभन्दा पहिले मन जित।
- पार्टी संगठन ध्वनि होइन, भरोसा हो।
- विकास कागजमा होइन, जनजीवनमा देखिनुपर्छ।
- नेतृत्व बोल्ने होइन, हिँड्ने कला हो।
उनी शक्तिको लागि राजनीति गर्दैनन्,बरु जिम्मेवारी पूरा गर्न गर्छन्।आज एमाले भित्र उनी “शान्त तर प्रभावकारी” अगुवा मानिन्छन्।
८. कर्णालीका कार्यकर्ताले किन भन्छन्— “बोगटी नेता होइन, घरका मान्छे”कर्णालीका गाउँहरूमा उनको नाम ठाउँ–ठाउँमा सुनिन्छ।
- कसैको घरमा खाना खान रोकिएका,
- खेतमा बसेर गफ गरेका,
- हिमाल पार गरेर कार्यक्रम पुगेका,
- रातभरि कार्यकर्तासँग छलफल गरेर
बिहानै जंगलको बाटो हिँडेका—
यी कथाहरू धेरैले सुनाएका छन् बोगटीका लागि राजनीतिक अभियान मञ्चमा होइन,गाउँको धुलोमा लेखिन्छ त्यसैले कर्णालीमा उनलाई नेता होइन,घरका सदस्य मानिन्छ।
९. निष्कर्ष : बोगटीको कथा — हुम्लाले जन्माएको, कर्णालीले पालन गरेको, देशले चिनेको गोरखबहादुर बोगटी कसैको आकस्मिक उदय होइन।
उनी—
- हुम्लाको कठोरता,
- परिवारको सादगी,
- काठमाडौँको संघर्ष,
- कर्णालीको माया,
- र नेकपा एमाले को अनुभवले
बनाएको एक सम्पूर्ण नेता हुन् उनको यात्रा सजिलो थिएन,तर यही कठिनाइ अनुभूति नै आज उनको शक्तिशाली व्यक्तित्वको मूल आधार बन्यो।बोगटीको राजनीतिक जीवनएक नारा होइन,एक मानवीय कथा हो—जहाँ नेतृत्व भन्दा मानवता अगाडि छ।
